گزارش کارشناسی و برنامه پیشنهادی بهره‌وری اراضی شرکت عمران بهدشت چمستان
ارائه برنامه‌های اصلاحی و توسعه‌ای با هدف افزایش بهره‌وری پایدار اراضی کشاورزی
در راستای سیاست‌های شرکت عمران بهدشت چمستان مبنی بر توسعه علمی فعالیت‌های کشاورزی، افزایش بهره‌وری اراضی و استفاده بهینه از ظرفیت‌های موجود، بازدید کارشناسی از اراضی کشت و صنعت این مجموعه با حضور مهندس درویشی، مشاور کشاورزی شرکت عمران بهدشت چمستان انجام شد.
مهندس درویشی از جمله مهندسان برجسته و صاحب‌تجربه حوزه کشاورزی استان مازندران است که علاوه بر همکاری به عنوان مشاور کشاورزی شرکت عمران بهدشت چمستان، سابقه همکاری و ارائه مشاوره تخصصی به مجموعه‌های معتبر از جمله شرکت کاله و شرکت زراعی دشت ناز را نیز در کارنامه حرفه‌ای خود دارد.
این گزارش کارشناسی با هدف بررسی وضعیت موجود اراضی، ارزیابی شرایط خاک، ارائه راهکارهای اصلاحی و تدوین برنامه کشت مناسب برای افزایش بهره‌وری و کاهش ریسک تولید تهیه شده است.
بررسی وضعیت موجود اراضی
بر اساس بازدید انجام‌شده در تاریخ ۳/۶/۱۴۰۵، مجموعه شرکت عمران بهدشت چمستان با وسعت تقریبی ۳۲۰ هکتار، شامل بخش‌های مختلف زراعی و زیرساختی است.
ترکیب فعلی اراضی شامل:
- حدود ۱۱۰ هکتار شالیزار
- حدود ۶۰ هکتار گندم
- حدود ۲۰ هکتار ذرت علوفه‌ای
- حدود ۴ هکتار در مرحله تسطیح
- و سایر بخش‌های قابل توسعه و زیرساخت‌های مرتبط با فعالیت کشاورزی
است.
بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد که این اراضی از ظرفیت مناسبی برای توسعه فعالیت‌های کشاورزی برخوردار بوده و با اجرای برنامه‌های علمی اصلاح خاک، مدیریت کشت و بهبود فرآیندهای زراعی، امکان افزایش بهره‌وری آنها وجود دارد.
ارزیابی شرایط خاک و ضرورت اصلاح ساختار آن
بر اساس مشاهدات میدانی در بخش‌های خشکه‌کاری، ویژگی‌هایی همچون بافت نسبتاً سنگین و رسی خاک، پایین بودن میزان ماده آلی، پراکندگی سنگریزه‌ها و احتمال محدودیت در زهکشی و سله‌بندی مشاهده شد.
به منظور دستیابی به ارزیابی دقیق‌تر، انجام نمونه‌برداری استاندارد خاک از تمامی قطعات خشکه‌کاری به عنوان یکی از اقدامات ضروری پیشنهاد شده است.
این نمونه‌برداری باید در عمق صفر تا ۳۰ سانتی‌متری خاک و از نقاط مختلف هر قطعه به صورت زیگزاگ انجام شده و پس از ترکیب نمونه‌ها، جهت بررسی‌های تخصصی به آزمایشگاه خاک‌شناسی ارسال شود.
برنامه اصلاح ماده آلی و بهبود کیفیت خاک
یکی از محورهای مهم پیشنهادی در این گزارش، افزایش میزان ماده آلی خاک از طریق استفاده اصولی از کود دامی کاملاً پوسیده، بقایای گیاهی مدیریت‌شده و کودهای آلی استاندارد است.
اجرای این برنامه در میان‌مدت می‌تواند موجب:
- بهبود ساختمان خاک
- افزایش نفوذپذیری و تهویه خاک
- تقویت فعالیت میکروبی
- کاهش مشکلات ناشی از سله‌بندی
و در نهایت افزایش توان تولیدی اراضی شود.
برنامه پیشنهادی کشت و توسعه زراعت خشکه‌کاری
در راستای مدیریت ریسک تولید و افزایش بهره‌وری، برنامه پیشنهادی برای توسعه کشت خشکه‌کاری شامل ترکیبی از محصولات گندم و کلزا ارائه شده است.
کشت گندم
پیشنهاد شده است ارقام:
- گندم بهاره احسان
- گندم زمستانه کلکتور
هرکدام در ۵۰ درصد سطح گندم‌کاری کشت شوند تا امکان مقایسه عملکرد، بررسی سازگاری با شرایط بومی و انتخاب بهترین گزینه برای سال‌های آینده فراهم شود.
توسعه کشت کلزا
کشت کلزا در حدود ۳۰ درصد از اراضی خشکه‌کاری به عنوان بخشی از برنامه تناوب زراعی پیشنهاد شده است.
ارقام پیشنهادی شامل:
- هایولا ۵۰ بهاره
- نپتون زمستانه
است که می‌تواند ضمن کمک به شکست چرخه آفات، بهبود حاصلخیزی خاک و مدیریت بهتر علف‌های هرز، تنوع کشت را افزایش دهد.
البته اجرای موفق این برنامه نیازمند اصلاح زهکشی اراضی پیش از کشت است، زیرا کلزا نسبت به ماندابی شدن خاک حساسیت بالایی دارد.
مدیریت علف‌های هرز و پاک‌سازی حاشیه اراضی
در بررسی‌های انجام‌شده، تراکم بالای گیاهانی مانند تمشک، نی، قیاق و درختچه‌های حاشیه‌ای مشاهده شد که می‌توانند به عنوان مخزن آفات و بذر علف‌های هرز عمل کنند.
برای مدیریت این موضوع، دو مرحله پیشنهاد شده است:
مرحله اول: پاک‌سازی مکانیکی با استفاده از تجهیزات مناسب مانند بیل مکانیکی و علف‌تراش سنگین، بدون خرد کردن ریزوم‌های گیاهان مقاوم مانند نی و قیاق.
مرحله دوم: کنترل رشد مجدد گیاهان چندساله پس از جوانه‌زنی مجدد، با استفاده از روش‌های مناسب کنترل شیمیایی.
جمع‌بندی و چشم‌انداز توسعه
گزارش کارشناسی مهندس درویشی نشان می‌دهد که با اجرای مجموعه‌ای از اقدامات شامل اصلاح ماده آلی خاک، بهبود شرایط زهکشی، مدیریت علف‌های هرز، اجرای تناوب اصولی کشت و ثبت دقیق اطلاعات عملکردی، می‌توان مسیر افزایش بهره‌وری پایدار اراضی شرکت عمران بهدشت چمستان را هموار کرد.
این برنامه، بخشی از رویکرد علمی شرکت عمران بهدشت چمستان برای توسعه کشاورزی، استفاده بهینه از ظرفیت‌های موجود و حرکت به سمت مدیریت حرفه‌ای و داده‌محور در بخش تولید است.
موفقیت نهایی این طرح، نیازمند اجرای مرحله‌ای برنامه‌ها، پایش مستمر نتایج و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده‌های واقعی مزرعه خواهد بود.
